یک درس‌آموخته: زمان‌هایی هم “نمی‌دانم”، بهترین پاسخ است

یک درس‌آموخته: زمان‌هایی هم “نمی‌دانم”، بهترین پاسخ است

«زمانی که کارم را در ناسا شروع کردم، در اوج بودم و گمان می‌کردم همه چیز را می‌دانم! زیرا جوانی بودم که تازه فارغ‌التحصیل شده بودم و از شهری کوچک در ویرجینیای غربی، به شهر بزرگ هوستون، برای کار در ناسا آمده بودم!
اولین شغل من، در مرکز آموزش شاتل فضایی بود و برای اینکه بتوانم به عنوان یک مربی در این مرکز فعالیت کنم، بایستی در دوره‌های آموزشی مشخصی شرکت می‌کردم تا از مربی ارشد گواهینامه معتبر دریافت کنم.
در اولین کلاس‌هایی که به همین منظور حضور پیدا کردم، دیدم که مربی ارشد بیش از دو ساعت از زمان کلاس را به پرسش سوالاتی گذراند که من جواب همه  آن سوالات را می‌دانستم و تعجب کردم که چطور مربی ارشد جواب آن سوالات را نمیداند! بعد از کلاس، دقایقی را با مربی ارشد گذراندم و متوجه شدم که پاسخ سوالاتی را که گمان می‌کردم میدانم در واقع نمی‌دانستم و به نوعی در یک توهم از دانستن به سر می‌بردم! آنجا بود که مربی ارشد به من گفت حوزه کاری ما به طور مستقیم با جان افراد سر و کار دارد و جایی برای خطا نیست! برای همین تا زمانی که نسبت به موضوعی اطمینان بسیار بالایی پیدا نکردید نباید تصورات خود را به اشتراک بگذارید!
این مهم‌ترین درس‌آموخته من طی سال‌ها فعالیت در شرکت ناسا است و بارها موقعیت‌هایی پیش آمد که از این درس‌آموخته استفاده کردم و اگر از پاسخ سوالی مطمئن نبودم به راحتی می‌گفتم:
“نمی‌دانم! اجازه بدهید پاسخ سوال شما را پس از جستجو و اطمینان به شما منتقل کنم”

در حال حاضر گه‌گاهی می‌بینم که تعدادی از پرسنل ناسا از گفتن “نمی‌دانم” هراس دارند و من امیدوارم که با مطالعه این مطلب رویکرد خودشان رو تغییر دهند.»

بخشی از درس‌آموخته‌ جاستین اسمیت (تحلیل‌گر بخش ارتباطات استراتژیک ناسا)

منبع: http://km.nasa.gov/my-best-mistake-justin-smiths-when-i-dont-know-is-the-right-answer/
مطالب بیشتر درباره مدیریت دانش را اینجا بخوانید.

چگونه می‌توانیم تفکر انتقادی را در خودمان تقویت کنیم؟ + معرفی یک کتاب به همراه فایل الکترونیکی

چگونه می‌توانیم تفکر انتقادی را در خودمان تقویت کنیم؟ + معرفی یک کتاب به همراه فایل الکترونیکی

تفکر انتقادی یکی از مهم‌ترین مهارت‌های نرم است. تفکر انتقادی، تفکری است بر مبنای تحلیل و ارزیابی؛ و در جست‌وجوی شواهد، دلایل و مدارک برای رسیدن به نتیجه‌، تصمیم و اقدام است. تفکر انتقادی در همه‌ی شرایط و موقعیت‌ها به کارمان می‌آید و همه‌ی ما برای موفقیت در جنبه‌های مختلف زندگی نیازمند تقویت این مهارت هستیم. در این نوشته چکیده‌ای از کتاب “ورزیدگی در تفکر انتقادی” نوشته‌ی لارن استارکی را مرور می‌کنیم و در انتها فایل الکترونیکی این کتاب هم در اختیار همراهان عزیز قرار می‌گیرد.

این کتاب شامل بخش‌های زیر است:

۱. شناخت مسئله

نخست یاد می‌گیریم که قدم اول در حل مسئله، شناسایی موقعیتی است که نیاز به راه‌حل دارد. گاهی ما مسئله را بر اساس مشاهدات خودمان تشخیص می‌دهیم، اما بعضی وقت‌ها دیگران در مقابل ما مسئله‌ای را می‌گذارند.

ما باید اولویت‌بندی کنیم:

آیا مسئله نیاز به توجه‌ فوری دارد، یا می‌توان به مسئله‌ی دیگری پرداخت؟

اگر بیش از یک مسئله یا مشکل داشتیم، کدام مسئله مهم‌تر از دیگران است و باید اول از همه به آن پرداخت؟

۲. تعریف مسئله

این بخش در توضیح این موضوع است که چگونه مسئله‌هایی را تشخیص دهیم و از درگیری با آنها پرهیز کنیم که کاذب هستند و در واقع مسئله‌ی واقعی نیستند.

بعد از تعریف‌کردن مسئله‌ی واقعی، نوبت به گردآوری اطلاعات و بررسی دقیق مسئله‌ی کلان می‌رسد. مسئله‌ی کلان، مسئله‌ای است که شامل چند مسئله‌ی خرد و کوچک است. ما نباید گول شاخ و برگ مسئله‌ی کلان را بخوریم یا آنها را مسئله‌ی واقعی بدانیم. نداشتن پیش‌فرض و مستقیما فکرکردن درباره‌ی موقعیتِ مسئله‌خیز، می‌تواند به ما در این راستا کمک کند.

۳. مشاهده‌ی هدفمند

در این بخش یاد می‌گیریم که چگونه تصمیم‌گیری کارآمدتری داشته باشیم و با استفاده از مشاهده‌ی هدفمند، مسایل را حل کنیم.

ما با افزایش آگاهی، تمرکزکردن، و کل‌نگری می‌توانیم مشاهدات خود را هدفمند کنیم. ما باید کلیت موقعیت مسئله‌خیز را مشاهده کنیم، و نه بخش‌های کوچک و خردش را.

۴. سازمان‌دهنده‌های تصویری و فوران ایده‌ها

ما در این بخش با نقشه‌های مفهومی و شبکه‌ها و دیاگرام‌های ون و جدول‌ها و خلاصه‌نویسی آشنا می‌شویم و یاد می‌گیریم که چگونه از آنها استفاده کنیم و فکرمان را سامان دهیم تا به حل مسئله برسیم.

سازمان‌دهنده‌های تصویری شامل متن و تصویر است و با آنها می‌توان اطلاعات زیادی را منظم و دسته‌بندی کرد. آنها می‌توانند به ما نشان دهند که چه‌چیزهایی را می‌دانیم و چه‌چیزهایی را باید بدانیم.

۵. تعیین هدف ادامه مطلب

سیستم‌ ذهن انسان برای اندیشیدن چگونه کار می‌کند؟

سیستم‌ ذهن انسان برای اندیشیدن چگونه کار می‌کند؟

چگونه ذهن انسان به اتخاذ تصمیم می‌رسد؟ چه عواملی سبب می‌شود که تصمیم‌ها اشتباه درآید و یا اینکه ما اصولاً نسبت به اتخاذ تصمیم اشتباه خود نیز بی‌خبر باشیم؟ دانیل کاهنمن، روان‌شناسی که در سال ۲۰۰۲ برنده جایزه نوبل علوم اقتصادی شد، طی ده‌ها سال تحقیق عملی پیرامون مراحل ادراک و تشخیص دنیای بیرونی توسط ذهن انسان، به نتایجی  دست یافت که در مقالات و کتاب‌های متعدد منتشر شد. وی چند سال پیش کتابی منتشر کرد که در آن به زبان ساده نتایج این تحقیقات را ارائه کرده است. نام این کتاب “اندیشیدن: سریع و آهسته” است که در نوامبر ۲۰۱۱ منتشر شد. این کتاب با توجه به روش تحقیق و کنکاش درزمینه تصمیم‌گیری و مراحلی که ذهن انسان در این مورد طی می‌کند و مثال‌ها و مواردی که مطرح می‌شود به کتابی بس خواندنی و جالب تبدیل شده است.

بر اساس کارکردهای شناختی، کاهنمن  ذهن انسان را دارای دو سیستم می‌داند. این دو سیستم ذهن انسان را کاهنمن سیستم یک و سیستم دو می‌نامد.

سیستم اولی آن سیستمی است که کارش پاسخگویی و ارائه نتایج و دستمایه‌های سریع و ظاهراٌ بدون تأمل و فاقد چکش‌کاری و درنتیجه گزاره‌هایی است که دایماً مغز انسان تولید می‌کند. این نوع دستمایه‌ها را در اصطلاح متعارف برداشت‌های ذهنی می‌نامیم. از طرفی کار سیستم دو؛ سنجش، ارزیابی، نقادی و تفکر شدیدتر و پرمایه‌تر و استنتاج منطقی و عقلایی از دستمایه‌های ذهن است. کار سیستم دو آهسته، کند، پرزحمت و مستلزم صرف انرژی است.

محور اصلی کتاب دوگانگی میان این دو حالت اندیشه است: سیستم دو آهسته‌تر، خودخواسته‌تر و منطقی‌تر است، در حالی که سیستم یک سریع، غریزی و احساسی است. این کتاب ترسیم سویه‌گیری‌های شناختی در ارتباط با هر نوع تفکر است که با پژوهش‌های خود کاهنمن درباره نفرت از باخت آغاز می‌شود و با پشتوانه چند دهه پژوهش‌های دانشگاهی، نشان می‌دهد که افراد، با تغییر چارچوب پرسش و جایگزین کردن پرسش‌های ساده‌تر، در حقیقت به قضاوت‌های انسانی اهمیتی بیش از حد می‌دهند. کاهنمن، با شرح کارکرد دو سیستم، تلاش می‌کند نشان دهد که چه وقت می‌توانیم در تصمیم‌گیری‌های مربوط به زندگی و تجارت به بینش و شهودیات خود اطمینان کنیم و چه زمانی از آن بپرهیزیم و با شناخت سویه‌گیری‌های ذهنی چگونه می‌توانیم از اشتباهات اجتناب کنیم.

این کتاب برنده جایزه بهترین کتاب آکادمی ملی علوم و جایزه کتاب لس‌آنجلس تایمز و برگزیده منتقدان کتاب نیویورک تایمز به عنوان یکی از ده کتاب سال ۲۰۱۱ شناخته شده است.

تلاش کرده‌ام گزیده‌ای از مطالب این کتاب را در یک فایل به همراهان گرامی ارایه نمایم. این کتاب علاوه براین‌که برای متخصصان رشته‌های مدیریت، جامعه‌شناسی، اقتصاد و علوم سیاسی نکات تازه و قابل استفاده‌ای در بردارد، برای عموم خوانندگان نیز مفید است و نشان می‌دهد در دهه‌های اخیر تحقیقات روان‌شناسی تا چه اندازه دستاوردهای قابل‌ تحسین و سود بخشی را ارائه کرده است.

گزیده کتاب “اندیشیدن: سریع و آهسته” را ار اینحا دانلود کنید.